HAFTY

 

Hafciarstwo jest najbardziej upowszechnioną dziedziną sztuki ludowej na Kaszubach. Wielkie walory zdobnicze haftu kaszubskiego opierają się na bogactwie i harmonii ornamentyki oraz umiejętnym wydobywaniu efektów kolorystycznych. Haft kaszubski zrodził się w żeńskich klasztorach norbertanek w Żukowie i benedyktynek w Żarnowcu. Drugie centrum powstało na początku XX wieku we Wdzydzach Kiszewskich z inicjatywy Teodory Gulgowskiej.

PageLines- wzor_haft_kaszubski.gif

Hafciarstwo z tego rejonu miało służyć poprawie warunków bytowych miejscowej ludności. Haft wykonuje się na płótnie białym i szarym. Kompozycja haftów wdzydzkich jest znacznie pełniejsza, bardziej zwarta i zarazem bogatsza niż haftów żukowskich. Wśród siedemnastu kolorów wdzydzkich wyróżniamy :

  • trzy niebieskie,
  • dwa czerwone,
  • trzy odcienie różów,
  • kolor żółty słoneczny,
  • dwa odcienie pomarańczowego,
  • dwa beżu
  • i dwa brązu,
  • kolor czarny
  • i zielony.

Technika haftu jest dosyć prosta. Podstawowym jest ścieg angielski. Łodygi kwiatów, wąsy, obwódki wokół wisienek i innych motywów wykonuje się ściegiem wodnym, siatki – ściegiem „Janina”, a punkty – węzełkami. Brzegi haftów wykańcza się najczęściej mereżką z zakładem zależnym od wielkości serwetki. Czasami stosuje się wykończenia w formie frędzli. Kontury wzoru przenosi się z plansz na płótno najpierw poprzez przerysowanie zwykłym ołówkiem na kalce technicznej i następnie dość gęsto nakłuwa się linie na wylot igłą. Z kolei rozkłada się ją na płótnie, mocując szpileczkami, tak żeby się nie przesuwał i uprzednio przygotowanym tamponem, maczanym w nafcie i pocieranym o granatową lub czarną kalkę maszynową, lekko naciskając przesuwa się po wzorze. Kalka przenika wówczas przez nakłute dziureczki i trwale zaznacza kropkowaniem rysunek na płótnie.

Do najbardziej znanych hafciarek należą: Teodora Gulgowska, Jadwiga Fethke, Maria Wierzejewska, Stanisława Barsznik, Helena Grabkowska, Teresa Chmielińska.